Çağlayan’ın kitabı, Zazaların tarihi, coğrafyası, nüfusu, ekonomisi, dil, din ve kültürleri ile Zazalarda aşiret, tarikat, mezhep, siyaset, şeyhlik ve seyitlik gibi kurumları disiplinler arası bir yaklaşımla ele alıyor. Zazalarla ilgili derli toplu ve akademik ilk kitaplardan biri olan Zazalar kitabı Türkiye’de bazı üniversitelerde lisans ve lisansüstü programlarda ders kitabı olarak okutulmaktadır. Anadolu’nun Doğu ve Güneydoğusu’nda yerleşik bir topluluk olan Zazalar üzerine bugüne kadar yapılan çalışmaların çoğunda, bu önemli topluluk sadece linguistik ve filolojik veriler üzerinden tanımlanagelmektedir. Anthony Smith’in bir etnik topluluğun temel öğeleri olarak gördüğü, “kolektif isim, ortak soy miti, ortak tarih, ortak kültür, ortak teritorya ve dayanışma duygusu” gibi ortak kavramlar, bu çalışmaların konusu olmadı. Dolayısıyla çalışmaların çoğu bu yanlarıyla eksik kaldı.

Ercan Çağlayan’ın Zazalar: Tarih, Kültür ve Kimlik kitabı, bu eksiği büyük ölçüde giderirken, linguistiğin ve filolojinin yanısıra tarih, sosyoloji, antropoloji ve etnoloji gibi disiplinleri temel alarak Zazaların etnik kökeni, dili, tarihi, inançları, kültürleri ile kimlikleri birlikte ele alınıyor. Bunun yanısıra inanç, mezhep, tarikat, aşiret, şeyhlik ve seyyidlik gibi kurumların Zaza toplumu içindeki yerleri, işlevsel konumları ile birlikte din ve toplumsal yaşam çerçevesi içinde irdeleniyor. Ayrıca, milliyetçilik, ulus-devlet, dil standardizasyonu, dil planlamaları ve dil politikalarından hareketle dil-lehçe dikotomisinde ki Zazaca tartışmalarını da inceleyen Çağlayan, bu konularda da önemli sonuçlara varırken, disiplinlerarası yaklaşımı özgün bir biçimde kullanarak çalışmasının temel çerçevesini bu doğrultuda çiziyor. Zazalar: Tarih, Kültür ve Kimlik, sadece bu yanıyla bile önemli bir başvuru kitabı olma özelliğini taşıyan bir eser.

Çağlayan ‘‘ Zazaların dil tartışmaları ideolojik ve manipülatif’’

Zazalar: Tarih, Kültür ve Kimlik isimli çalışma, Zazaların etnik kökeni, dili, tarihi, inançları, kültürleri ve en nihayetinde kimlikleri üzerine odaklanıyor. Ayrıca dil ve lehçe tartışmalarının ideolojik ve manipülatif olduğunu iddia ederek Zazaları etnisite, dil, din, tarih, coğrafya, kültür, kahramanlar ve diğer müşterekler bakımdan ele alarak tüketici kaynakçası ve ekleriyle Zazalara dair bir başvuru kitabı olmayı hak ediyor.

ERCAN ÇAĞLAYAN KİMDİR?

1980 Bingöl doğumlu. İlk ve ortaöğrenimini Bingöl’de, yükseköğrenimini Erzurum Atatürk Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümü’nde tamamladı. Aynı üniversitede 2008 yılında yüksek lisans, 2012 yılında doktora derecesi aldı. Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası [1923-1950] (İletişim Yayınları, İstanbul 2014) ve Zazalar: Tarih, Kültür ve Kimlik, (İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2016) adıyla iki kitabı yayımlandı. Başlıca ilgi alanları şehir tarihi, milliyetçilik, ulus-devlet, azınlıklar, Cumhuriyet modernleşmesi ve Kürt çalışmaları olan yazar halen Muş Alparslan Üniversitesi’nde öğretim üyesidir.